احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

62

دائرة المعارف گياه درمانى ايران

در يك ليتر آب بجوشانيد و با آب صاف‌كرده‌ى آن سر را بشوييد و كمى صبر كنيد تا روى سر بماند بعد دوش بگيريد . چربى پوست سر غدد ترشح‌كننده‌ى چربى در پوست از لايه‌ى خارجى فوليكول‌هاى مو « 1 » منشاء مىگيرند . غدد ترشح‌كننده‌ى چربى قبل از بلوغ بدون فعاليت هستند در موقع بلوغ و بعد از آن فعال مىشوند . و ترشحات روغنى خود را كه سبوم « 2 » ناميده مىشود به داخل مجراى فوليكول مو مىريزند . تعداد اين غده‌ها در نواحى صورت ، سر ، خط وسطى پشت و فاصله بين عضو تناسلى و مقعد بيشتر از نواحى ديگر است . هر يك از غده‌هاى بزرگ ترشح‌كننده‌ى چربى همراه با مو از نوع كرك يا ولوس « 3 » تشكيل يك واحد غده چربى - مويى « 4 » را مىدهند . ترشحات غدد چربى به صورت دوره‌اى انجام مىگيرد و هورمون استروژن « 5 » آن را مهار مىكند . بنابراين در مردها غدد ترشح‌كننده‌ى چربى بزرگتر و از نظر عملكرد فعالتر از خانم‌ها مىباشند . بايد دانست كه استروژن جزء هورمون‌هاى جنسى زنانه به حساب مىآيد . . . اندازه‌ى اين غدد و فعاليت‌هاى ترشحى آنها تحت تأثير آندروژن « 6 » ، يعنى ماده‌اى كه ترشحات جنسى مرد را تحريك مىكند قرار دارد . در نوزادان اين نوع غدد به علت تأثير هورمون‌هاى مادرى ، بزرگ هستند ولى در عرض چند ماه بعد از تولد ، كوچك ، چروكيده و غير فعال مىشوند . غدد مزبور ، مجددا قبل از بلوغ بزرگ مىگردند و در دوران بلوغ كه هورمون محرك غدد جنسى از بيضه‌ها يا تخمدان‌ها « 7 » ترشح مىشوند ، به اندازه‌ى كامل خود مىرسند . . . در اين رابطه به نظر مىرسد كه هورمون دىهيدروتستوسترون « 8 » بيشترين نقش را داشته باشد . اين هورمون تحت تأثير يك نوع آنزيم به نام 5 - آلفا - ردوكتاز كه به وسيله‌ى سلول‌هاى فوليكول مو ترشح مىشوند ، بر روى هورمون مردانه يا تستوسترون « 9 » حاصل مىشود . غدد ترشح‌كننده‌ى چربى توليد يك ماده روغنى به نام سبوم « 10 » مىنمايد كه فايده آن را احتمالا نرم نگهداشتن پوست مىدانند . اما اهميت اين عمل يا ساير اعمال آن به اثبات نرسيده است . واقعيت اين است كه پوست اطفال و خردسالان و همچنين پوست كف دست و كف پاى بزرگسالان نيز بدون اينكه ترشح سبوم يا ماده روغنى داشته باشند ، نرم و لطيف است . علت چربى سر مصرف زياد چربىجات در غذاهاى مختلف است كه چربى خون افزايش يافته و يكى از عوارضى كه توسط چربى خون ايجاد مىشود همين چربى پوست سر است . در صورتى كه پوست سر شما چرب است قبل از هر حمام آب ليموترش يا سركه بر سر بماليد و مدتى صبر كنيد بعد به حمام برويد . * گل ختمى ، گل ريواس ، كتيرا ، مورد و بابونه شيرازى از هركدام 100 گرم . پوست ليموترش خشك شده 500 گرم همه را مخلوط كرده و بسيار نرم بساييد بعد با يك كيلو سدر مخلوط كنيد و هرگاه به حمام مىرويد مقدارى از آن را با آب گرم خمير كنيد و پس از 10 دقيقه خمير را به سر بماليد . 15 تا 20 دقيقه صبر كنيد تا دارو روى سر بماند بعد دوش بگيريد . * گل ريواس ، مورد ، گل بنفشه ، شنبليله خشك ، پوست ليموترش و سدر را به نسبت مساوى مخلوط كرده و بسيار نرم بساييد . در حمام با آب گرم خمير كنيد و سر را بشوييد ، مدتى صبر كرده سپس دوش بگيريد . * رب نارنج را قبل از حمام بر سر بماليد و پس از حدود 2 تا 3 ساعت به حمام برويد . * در حمام سر را با آب جوشانده‌ى برگ چغندر بشوييد و

--> ( 1 ) . Hair Follicle ( 2 ) . Sebum ( 3 ) . Vellus ( 4 ) . Pilosebaceous ( 5 ) . Estrogen ( 6 ) . Androgen ( 7 ) . Gonads ( 8 ) . Di hydrotsetosteron ( 9 ) . Testosteron ( 10 ) . Sebum